Jesie艅NaturaPodr贸偶ePolska

Czas jesiennych Bieszczad贸w 馃崄馃崅

301.2022

Czas jesiennych Bieszczad贸w.

W 偶yciu jest niezwykle wa偶ne, 偶eby spe艂nia膰 swoje marzenia. Ja marze艅 przyrodniczych mam bez liku 馃う鈥嶁檧锔忦煒咅煉 Natomiast jednym z tych bardzo dla mnie istotnych by艂y jesienne Bieszczady. I w艂a艣nie pa藕dziernik 2021 roku pozwoli艂 mi spe艂ni膰 bieszczadzkie, jesienne marzenie…馃崅馃崄馃挌

Jaki by艂 m贸j czas w jesiennych Bieszczadach?

By艂 mglistymi 艣witami, otulaj膮cymi w rozproszeniu przed艣witu zwierz臋ta powoli chowaj膮ce si臋 tam, gdzie cz艂owiek nie b臋dzie im zagra偶a艂 swoim spojrzeniem.聽

Kilometrami w nogach, d藕wiganiem sprz臋tu.

Czasem z przyjaci贸艂mi – tutaj moi kompani z tej bieszczadzkiej, kr贸ciutkiej opowie艣ci – Jacek Wieczorek聽https://www.instagram.com/wieczorek_jacek/聽oraz Lech Siejkowski 馃挌馃榾

艢wiat艂em 艣witu,聽

roz艣wietlaj膮cym pierwszymi promieniami s艂o艅ca malowane powoli z艂otem jesieni bieszczadzkie drzewa.

Trudem karczowania tarniny, gdzie艣 si臋 schowa膰 podczas zasiadki trzeba 馃榾

Pokonywania stromych stok贸w – nie zawsze jest 艂atwo, ale mo偶na przy okazji zas艂u偶y膰 na fotk臋 prosto jakby z ”Bajki z mchu i paproci” 馃槄

Albo spotka膰 si臋 oko w oko z 艂asic膮 馃槏

Zdj. Jacek Wieczorek. 艁asica聽(Mustela nivalis).

Zdj. Jacek Wieczorek. 艁asica聽(Mustela nivalis).

Zdj. Jacek Wieczorek. 艁asica聽(Mustela nivalis).

Brni臋cia po nied藕wiedzich 艣ladach 馃惢馃惥 b艂otnistymi 艣cie偶kami.

Czo艂gania si臋 po bieszczadzkich polanach 馃う鈥嶁檧锔忦煒

I wsp贸lnych zasiadek – razem, ale ka偶dy w swojej tarninowej komnacie 馃榾馃憫

Na kawie w jednej z kr贸lewskich komnat 馃榾 jednak wsp贸lnie mo偶na si臋 spotka膰 – bo kawa z przyjaci贸艂mi w terenie smakuje najwspanialej 馃挌馃槉

By艂 ten czas r贸wnie偶 szmerem Sanu,

w kt贸rym, wydra ochoczo poluje na ryby – co ja tylko mog艂am sobie wyobrazi膰, a Jacek sfotografowa艂 馃Ζ馃榾

Zdj. Jacek Wieczorek. Wydra (Lutra lutra).

Zdj. Jacek Wieczorek. Wydra (Lutra lutra).

Zdj. Jacek Wieczorek. Wydra (Lutra lutra).

聽Mog艂aby mi chocia偶 ogon pokaza膰, ale c贸偶 – wszystko dla Jacka, nawet machni臋cie ogonem 馃槄

Zdj. Jacek Wieczorek. Wydra (Lutra lutra).

Czasem pluszczy pi臋knie si臋 z Sanem komponuj膮cych – tutaj uchwycone okiem Lecha 馃惁馃榾.

Zdj. Lech Siejkowski. Pluszcz (Cinclus cinclus).聽

Zdj. Lech Siejkowski. Pluszcz (Cinclus cinclus).

Zdj. Lech Siejkowski. Pluszcz (Cinclus cinclus).

Jak wida膰, pluszcze nie ust臋puj膮 wydrze pola w zdobywaniu po偶ywienia 馃槈馃榾

Zdj. Lech Siejkowski. Pluszcz (Cinclus cinclus).

Jednak jesienny聽czas Bieszczad, opr贸cz wszechogarniaj膮cego mnie pi臋kna, by艂 przede wszystkim czasem z wilkami聽馃挌

Wypatrzone, gdzie艣 tam w oddali,

Wilki (Canis lupus)

Obserwowane przez dwa dni, bez nadmiernego podchodzenia dla lepszych kadr贸w, w spokojnym byciu z nimi dzi臋ki lornetkom i teleobiektywom, kt贸re pozwoli艂y nam na poznanie pi臋knej wilczej rodziny.

Jak widzia艂y wilcz膮 rodzin臋 moje zmys艂y, serce i dusza…?

Zobaczy艂am czu艂o艣膰 wadery do聽 potomstwa.

Wilki (Canis lupus)

Wilki (Canis lupus)

Wilki (Canis lupus)

Zwracanie pokarmu celem nakarmienia m艂odego wilczka.

Wilki (Canis lupus)

Wilki (Canis lupus)

Szale艅czy bieg za mam膮

Wilk (Canis lupus)

i聽 kategoryczny nakaz – Ty zostajesz na polanie, ja wracam do lasu.

Wilk (Canis lupus)

Wilk (Canis lupus)

Wilczek zosta艂 spokojnie na miejscu i przez chwil臋 grzecznie si臋 tylko rozgl膮da艂.

Wilk (Canis lupus)

Wilk (Canis lupus)

Chwil臋 si臋 drapa艂 馃榾

Wilk (Canis lupus)

Po czym po艂o偶y艂 si臋, bo co tutaj robi膰, gdy biec za mam膮 nie mo偶na…馃し鈥嶁檧锔

Wilk (Canis lupus)

Obserwuj膮c, wr臋cz namacalnie mo偶na by艂o odczu膰 mow臋 cia艂a brzmi膮c膮 du偶o wyra藕niej ni偶 werbalna mowa cz艂owiek贸w do swojego potomstwa.

Gdy kolejnego poranka ze zdziwieniem zobaczyli艣my, 偶e wilki co艣 upolowa艂y i opr贸cz nich pojawi艂y si臋 kruki, mog艂am obserwowa膰 hierarchi臋 zar贸wno t臋 panuj膮c膮 w wilczej rodzinie, ale r贸wnie偶 pomi臋dzy poszczeg贸lnymi gatunkami zwierz膮t.聽 Pomimo pe艂nej symbiozy jaka panuje pomi臋dzy wilkami i krukami, kruki musz膮 uznawa膰 wy偶szo艣膰 wilk贸w, to one upolowa艂y zwierzyn臋…

Wilk (Canis lupus)

Zreszt膮 ch臋tnych do upolowanego przez wilki jedzenia jest wi臋cej – lisy kr臋c膮 si臋 po tej samej polanie, szukaj膮c w trawie resztek wilczej uczty.

Lis rudy (Vulpes vulpes).

To bycie razem w jednej przestrzeni lis贸w i wilk贸w znowu pokazuje hierarchi臋 jaka panuje w przyrodzie. Lisy przeszukuj膮 traw臋, ch臋tnie podkradaj膮 resztki upolowanej przez wilki zwierzyny. By艂 taki moment, gdy w ca艂kiem niedu偶ej odleg艂o艣ci przez polan臋 szed艂 wilk i lis. Ale tylko do chwili, gdy lis si臋 odwr贸ci艂 i wilka zauwa偶y艂 – rudzielec natychmiast wycofa艂 si臋 w przylegaj膮ce do polany g臋ste krzaki.

Wilk (Canis lupus).聽Lis rudy (Vulpes vulpes)

Wilk (Canis lupus).聽Lis rudy (Vulpes vulpes)

Wy偶szo艣膰 wilk贸w w hierarchii przyrodniczej jest widoczna, jednak z drugiej strony chytro艣ci lis贸w i ich procesu my艣lenia, trudno nie przyj膮膰 z szacunkiem聽馃
Wida膰 to w momencie, gdy lis obserwuje z oddali wilki na polanie.聽Wzrok czujny, uszy nastawione – ”Nic nie umknie mojej lisiej uwadze,聽 gdy tylko wilki schowaj膮 si臋 w lesie, b臋d臋 mia艂 czas na skorzystanie z resztek jedzenia…”馃馃榾

Lis rudy (Vulpes vulpes).

Tak jak napisa艂am powy偶ej, w wilczej rodzinie hierarchia r贸wnie偶 jest widoczna. Jedz膮 doros艂e, dwa m艂ode wilki czekaj膮 z boku, czy wr臋cz tu偶 przy doros艂ym osobniku, jednak nie pr贸buj膮c zabiera膰 jedzenia.

Dopiero, gdy doros艂e si臋 odsuwaj膮, m艂ode zapami臋tale obgryzaj膮 to co zosta艂o.聽 S膮 ju偶 odchowane, czas nauczy膰 si臋 niuans贸w 偶ycia spo艂ecznego – regu艂y powinny by膰 jasno okre艣lone, a w stadzie wiod膮cy g艂os musi mie膰 m膮dro艣膰 do艣wiadczenia, to stanowi o bezpiecze艅stwie ca艂ej rodziny.

U艣miecham si臋, gdy jeden z wilczk贸w d藕wiga wielk膮 gicz, wygl膮da rozczulaj膮co.

Wilki (Canis lupus).

Tutaj ju偶 nie ma mowy o hierarchii, m艂odzie偶 pr贸buje oczywi艣cie zdobycz rodze艅stwa sobie podebra膰 馃榾

Jak to zwykle bywa w 偶yciu, nie ma prostych emocji r贸wnie偶 w obserwacji przyrody. Z jednej strony zachwycam si臋 wilkami jedz膮cymi upolowan膮 przez siebie zwierzyn臋, ich relacjami, wr臋cz zabaw膮 w odbieraniu sobie jedzenia przez rodze艅stwo, z drugiej jednak strony ze smutkiem kieruj臋 my艣li do koz艂a sarny widzianego przy polanie poprzedniego wieczora, jego ca艂a postawa wyra偶a艂a strach.

Sarna europejska聽(Capreolus capreolus) – kozio艂.

Mo偶e przeczuwa艂… A mo偶e to nie on…

Nagle dostrzegam wzrost czujno艣ci rodziny.

Wilki (Canis lupus).

Na skraju lasu pojawi艂 si臋 kolejny wilk, zamieraj膮cy w bezruchu聽i czekaj膮cy, a偶 rodzina podejdzie.

Wilk (Canis lupus).

Po chwili ostro偶nie r贸wnie偶 zaczyna si臋 zbli偶a膰 – czy偶by wilki na odleg艂o艣膰 si臋 nie rozpoznawa艂y? Tak to wygl膮da w tym momencie.

Wilki (Canis lupus).

Wida膰 to po postawie czujno艣ci rodziny, jak i r贸wnie偶 po ostro偶nej, z podkulonym ogonem, postawie wilka, kt贸ry dopiero wszed艂 na polan臋.

Wilki (Canis lupus).

Natomiast po pe艂nym rozpoznaniu, nast臋puje radosny sza艂 powitania.

Wilki (Canis lupus).

Wilki zachowuj膮 si臋 jak uradowane psiaki 馃榾

Wilki (Canis lupus).

Poniewa偶 obserwujemy wilki przez dwa naprawd臋 ciep艂e dni tej jesieni, to wi臋kszo艣膰 czasu obserwacji g艂贸wni bohaterowie bieszczadzkiej opowie艣ci leniwe si臋 wygrzewaj膮 na polanie w promieniach jesiennego s艂o艅ca.

Wilk (Canis lupus).

Wilki (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

Tarzanko w rozgrzanej ziemi te偶 nie jest najgorszym pomys艂em 馃榾

Wilk (Canis lupus).

Ciep艂e, jesienne dni, po bardzo zimnym porankach sprawiaj膮, 偶e wilkom jest gor膮co – ziajaj膮,聽przechodz膮 z miejsca na miejsce.

Wilk (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

Chowaj膮 si臋 do cienia. Futro jest ju偶 grube a s艂oneczko zdrowo przygrzewa.

Wilk (Canis lupus).

Natomiast m艂odzie偶 jakby lepiej znosi ciep艂o – myszkuj膮c po polanie na ca艂ego

Wilk (Canis lupus).

To udaj膮c przy tym gro藕nego, doros艂ego wilka 馃榾

Wilk (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

To dziwi膮c si臋 – a to ja mam ogon? 馃馃槄

Wilk (Canis lupus).

To bawi膮c si臋 patykiem

W ko艅cu jednak ka偶de myszkowanie i zabawa musi zm臋czy膰 馃榾

Wilk (Canis lupus).

Ta sielanka wilczego dnia jednak nie powinna by膰 u艂udna – doros艂e wilki dobrze wiedz膮, 偶e podstaw膮 jest czujno艣膰.

Wilk (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

Wilk (Canis lupus).

Przy okazji obserwacji wilczej rodziny chcia艂abym dorzuci膰 swoje trzy grosze o bajkach, w kt贸rych od d艂u偶szego czasu krwio偶ercze wilki graj膮 pierwsze skrzypce. Mia艂am ostatnio w przyrodzie dwa spotkania, kt贸re mo偶na por贸wna膰. Pierwsze, 艣rodek lasu, spotykam pana z bokserem na grubym pejczu. Bokser zauwa偶aj膮c mnie przy 艣cie偶ce, zaczyna ujada膰, wyrywa膰 si臋 w moim kierunku. Pan, dodatkowo po operacji usuni臋cia krtani, wi臋c nie mog膮cy g艂o艣no m贸wi膰, charcz膮c pr贸buje swojego pupila utrzyma膰. Pupil toczy pian臋, a ja pierwszy raz od lat si臋gam do kieszeni po gaz pieprzowy 鈥 strach 艣ciska mi gard艂o, bo wiem, 偶e jeszcze chwila i mog臋 mie膰 spore k艂opoty. Nic nie pomaga艂o utrzymanie spokojnego zachowania – nie patrz臋 bokserowi w oczy, przysuwam si臋 do drzewa, dobrze mie膰 os艂on臋 przy ew. konieczno艣ci u偶ycia gazu, nie robi臋 nerwowych ruch贸w, pies jest w艣ciek艂y a jego pan, kt贸ry tak skrzywi艂 psychik臋 tego zwierz臋cia, zbyt s艂aby, 偶eby sobie z nim poradzi膰. Na ca艂e szcz臋艣cie, koniec ko艅c贸w jednak psa utrzyma艂 i ca艂ego spienionego ode mnie odci膮gn膮艂. Sytuacja druga 鈥 obserwacja wilczej rodziny. Wilki, przecie偶 nie na uwi臋zi, spokojnie sp臋dzaj膮ce ze sob膮 czas, leniwie korzystaj膮ce zar贸wno z jedzenia, kt贸re upolowa艂y noc膮, jak i z czasu odpoczynku, pokazuj膮ce ca艂y wachlarz spo艂ecznych zachowa艅, pe艂nych czujno艣ci z jednej strony, ale i wi臋zi rodzinnych oraz przyjacielskich zabaw. Jedyny l臋k, kt贸ry mi towarzyszy艂, to ten, 偶eby mnie nie zidentyfikowa艂y. L臋k o zmian臋 kierunku wiatru, kt贸ry spowoduje, 偶e mnie wyczuj膮 a wtedy jedyna rzecz jak膮 zrobi膮, to znikni臋cie w lesie. Tak te偶 si臋 sta艂o – gdy ludzie w oddali pojawili na szlaku, niestety prezentuj膮c zachowanie dalekie od cichego – wilki po prostu spokojnie wycofa艂y si臋 do lasu. Ile mamy pogryzie艅 przez psy, kt贸re wydostaj膮 si臋 z podw贸rka, zrywaj膮 z 艂a艅cucha czy niedopilnowane biegaj膮 po drodze. Ile dzieci oraz doros艂ych z tego powodu walczy艂o o 偶ycie, czy zdrowie w szpitalu. A ile spowodowanych przez wilki? To nie znaczy, 偶e nale偶y do dzikich zwierz膮t podchodzi膰 z nonszalancj膮 – przyzwyczaja膰 je do karmienia przez cz艂owieka zar贸wno dla fotografii, jak i poprzez polewanie t艂uszczem n臋cisk (kasza w odchodach wilk贸w, kt贸r膮 zidentyfikowali艣my w lasach rudzkich, w艂a艣nie z takich n臋cisk przygotowanych przez my艣liwych pochodzi艂a), nadmiernie si臋 zbli偶a膰, czy generowa膰 wachlarza zachowa艅 wzbudzaj膮cych ich zaniepokojenie. To dzikie zwierz臋ta – trzeba mie膰 do nich, jak i do do innych gatunk贸w respekt, i post臋powa膰 w odniesieniu do przyrody m膮drze. Ale opowie艣ci o krwio偶erczych, atakuj膮cych ludzi wilkach, czas naprawd臋 zostawi膰 na kartach wielu bajek…

Powoli zbli偶a si臋 wiecz贸r. Po ca艂odziennych obserwacjach, trzeba wr贸ci膰 na kwater臋, 艣wiat艂o latarki opr贸cz bezpiecze艅stwa stawiania krok贸w, pozwala na zobaczenie jednego z pi臋kniejszych p艂az贸w polski – salamandry 馃.

Salamandra plamista (Salamandra salamandra)

A weso艂e,聽pe艂ne pogaduch wieczory z Panem M臋偶em 馃挄,

ca艂e dnie sp臋dzaj膮cym, gdzie艣 tam daleko ode mnie, na szlaku pieszych w臋dr贸wek oraz z przyjaci贸艂mi, kt贸rych 艂膮czy wsp贸lna pasja do przyrody i fotografii – to jak zwykle w takich przypadkach bywa, niezwyk艂a warto艣膰 dodana do czasu bycia w przyrodzie… Pi臋knie si臋 by艂o spotka膰 w tej samej bieszczadzkiej czasoprzestrzeni Jacku i Lechu – to by艂 dobry czas 馃挌馃榾

Wiem, 偶e te dwudniowe obserwacje s膮 kropl膮 w morzu 偶ycia wilk贸w i ods艂on ich spo艂ecznych relacji, ale i tak mam wra偶enie, 偶e zrozumienie jak fantastyczne s膮 to stworzenia jest dla mnie jeszcze bardziej 艣wiadome, ni偶 by艂o do tej pory.

Wilk (Canis lupus).

Zapraszam serdecznie na film pokazuj膮cy z lotu ptaka jesienne Bieszczady, po艂膮czony ze zdj臋ciami bardziej 艣rodowiskowymi, ni偶 wystawowymi, zrobionymi niezbyt pot臋偶nym teleobiektywem i dr偶膮c膮 r臋k膮 馃う鈥嶁檧锔 osoby, kt贸ra spotka艂a wilki pierwszy raz w 偶yciu i pierwszy raz w 偶yciu mog艂a nape艂ni膰 serce ich widokiem. Pilotem nagrywaj膮cym sprawn膮 r臋k膮 馃槂 z lotu ptaka jesienne Bieszczady, ze swoich szlak贸w pieszych w臋dr贸wek jest, nienawidz膮cy zasiadek i uwielbiaj膮cy lata膰, Pan M膮偶 馃榾馃挒.聽

Czas sp臋dzony osobno, ale w tym samym pi臋knie przyrody powoduje, 偶e wsp贸lne projekty tworz膮 pe艂ni臋 dla pokazania cz膮stki 艣wiata, w kt贸rym przysz艂o nam przebywa膰 馃實馃寧馃審.

Film w pe艂nej rozdzielczo艣ci – kliknij na napis YouTube聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 鈴 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽聽

Komentarze

Dodaj co艣 od siebie i skomentuj ten wpis!

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *